Klimatyzacja a zdrowie - jak używać, by sobie nie szkodzić? Fakty i mity

Klimatyzacja w upalny dzień to dla wielu z nas zbawienie, ale często towarzyszy jej cichy lęk o zdrowie. Czy słusznie obawiamy się bólu gardła, kataru i "przewiania"? Czas oddzielić fakty od mitów i nauczyć się korzystać z klimatyzacji tak, by była naszym sprzymierzeńcem w walce z upałem, a nie wrogiem dla organizmu.

Kiedy klimatyzacja jest sprzymierzeńcem zdrowia?

Zanim przejdziemy do zagrożeń, warto pamiętać, że prawidłowo używana klimatyzacja ma pozytywny wpływ na zdrowie i samopoczucie. Przede wszystkim:

• chroni przed przegrzaniem i udarem cieplnym, co jest szczególnie ważne dla dzieci, osób starszych i cierpiących na choroby układu krążenia.
• poprawia jakość snu, który w duszne, gorące noce jest często płytki i nieregenerujący.
• filtruje powietrze z alergenów, takich jak kurz i pyłki, przynosząc ulgę alergikom.

Kluczem do czerpania tych korzyści jest jednak mądra i świadoma eksploatacja.

Klimatyzacja a przeziębienie - obalamy popularny mit

Największym i najczęściej powtarzanym mitem jest ten o "przeziębieniu od klimatyzacji". Należy to jasno podkreślić: klimatyzator nie produkuje i nie rozprzestrzenia wirusów odpowiedzialnych za infekcje. Przeziębienie łapiemy od innych ludzi, a nie od urządzenia.

Skąd więc bierze się to przekonanie? Problemem jest szok termiczny. Nagłe przejście z 30-stopniowego upału do pomieszczenia schłodzonego do 20°C powoduje gwałtowne obkurczenie naczyń krwionośnych w błonach śluzowych nosa i gardła. Osłabiona w ten sposób naturalna bariera ochronna staje się bardziej podatna na atak wirusów, które już mogą znajdować się w naszym organizmie lub otoczeniu. A zatem to nie klimatyzacja nas "przeziębia", a gwałtowna zmiana temperatury osłabia naszą odporność.

Prawdziwe zagrożenia, czyli o co naprawdę należy dbać

Skoro mity mamy za sobą, skupmy się na realnych problemach, które wynikają niemal wyłącznie z zaniedbań i nieprawidłowej eksploatacji.

• Grzyby i bakterie. Wilgotne, ciepłe i ciemne wnętrze nieczyszczonego klimatyzatora to idealne środowisko do rozwoju pleśni, grzybów i niebezpiecznych bakterii, w tym pałeczek Legionella pneumophila, wywołujących ciężkie zapalenie płuc. Nawiew z takiego urządzenia rozpyla te drobnoustroje po całym pomieszczeniu.
• Wysuszone powietrze i śluzówki. Klimatyzacja w procesie chłodzenia osusza powietrze. Zbyt niska wilgotność może prowadzić do wysychania i podrażnienia śluzówek nosa i gardła, a także spojówek oczu, co powoduje dyskomfort, drapanie w gardle i tzw. syndrom suchego oka.
• Bóle mięśni i stawów. Skierowanie zimnego nawiewu bezpośrednio na rozgrzane ciało (np. na kark, plecy czy ramiona) prowadzi do miejscowego wychłodzenia i skurczu mięśni. To właśnie ten mechanizm odpowiada za uczucie "przewiania" oraz bóle mięśniowe i nerwobóle.

4 złote zasady bezpiecznego korzystania z klimatyzacji

Na szczęście uniknięcie wszystkich powyższych problemów jest bardzo proste i sprowadza się do przestrzegania kilku reguł.

1. Ustawiaj rozsądną temperaturę. Optymalna i bezpieczna różnica temperatur między wnętrzem a otoczeniem nie powinna przekraczać 6-7°C. Jeśli na zewnątrz jest 32°C, ustaw klimatyzator na 25-26°C, a nie na 20°C. Unikniesz szoku termicznego.
2. Kieruj nawiew w sufit lub na ściany. Nigdy nie ustawiaj nawiewu tak, aby zimne powietrze wiało bezpośrednio na osoby przebywające w pomieszczeniu. Nowoczesne klimatyzatory mają funkcje, które pozwalają na szerokie rozprowadzanie powietrza bez tworzenia nieprzyjemnych "przeciągów".
3. Czyść i serwisuj urządzenie regularnie. Filtry siatkowe w jednostce wewnętrznej należy myć samodzielnie pod bieżącą wodą co najmniej raz w miesiącu. Oprócz tego, raz w roku, najlepiej przed sezonem letnim, należy zamówić profesjonalny serwis klimatyzacji, który obejmuje odgrzybianie parownika i czyszczenie całej instalacji.
4. Nie zapominaj o wietrzeniu. Klimatyzator chłodzi i cyrkuluje powietrze wewnątrz pomieszczenia, ale go nie wymienia. Aby zapewnić dopływ świeżego tlenu, należy regularnie wietrzyć mieszkanie, najlepiej wcześnie rano lub późnym wieczorem, gdy temperatura na zewnątrz jest niższa.

Klimatyzacja a grupy wrażliwe: dzieci i seniorzy

Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku najmłodszych i najstarszych domowników. W pokoju małego dziecka unikaj uruchamiania klimatyzacji w nocy. Lepiej schłodzić sypialnię wieczorem, a na noc wyłączyć urządzenie. U osób starszych, ze względu na często słabsze krążenie i wrażliwość na zimno, należy stosować jeszcze mniejsze różnice temperatur.